Kapitel 3

De Dag is meist vörbi

 

Witte Wulken drieven licht an’n Hemel,
een freue Fleerling fladdert 
mank de geele Blöden 
van’t Forsythienstruuk,
as wenn he danzen wull.

De Wiedenboom küsst ganz sacht 
de Sülverspeegel van de Beek.
Up‘t Dack singt noch een Amsel 
ehr Leed van 
Avendsünn un Lievde.

Boven an de Hemel 
fleegen wilde Göös,
ehr Schriegen hört een noch,
wenn se all weg sünd 
över Watt un See.

Ik stah an’n Diek, 
de Avendsünn ward nu all sachten root
un föhl de Freeden deep in mien Hart.
Man, worüm is mi so, 
as weer dat bloots een Drööm?

 

Ldschft_037

 

Mien Fründ Milan.

 

Eegentlik was sien Naam Grzik. Milan Grzik, üm dat nu genau to seggn. Man dat kunn nüms recht utspreken. Un´ so nöömt em elkeen in de Firma man blot even »Milan«. Wörr ja ok nich so eenfach, disse Naam uttospreeken.

 As he in de söventiger Johr’n as »Gastarbeiter« na Dütsland komen weer, harr he de Hoop, een Tippje van dat Glück to packen, waarvan de Lüüd in sien Dörp Dubrovčak an de Sava proten dehn, wenn se mit groode Ogen van Njemačka vertellten. Dütsland weer daar nu maal dat Land, waar se van drömen kunnen. Dat wörrn völ Mannslüüd, de sük up de Weg makten, dorüm dat se ehr Familie beter ernährn kunnen.

 Milan harr nu ok grode Glück hat, in een Textilfabrik in dat Westfaalske kreeg he n’gode Job - un daar heb ik em denn ok lennenlehrt. He kreeg denn ok bold n’gode  Werkswohnung un kunn denn sie Frau und lüttje Kinners nahholen. Alls in all: Dat güng em so richtig god, de Tofredenheit weer as son Lücht in sien Ogen to sehn, wenn he mi  mörgens tegenkeem, denn weer dat, as wenn de Sünn döör de Wulken keem, sien Smüsterlachen kwamm vant Hart her, dat kunn een marken. An een wunnerbaar Oktoberdag harr ik mi up’n Weg mokt. Milan harr mi inladen, sien Familie kenntoleern.

 Ik harr de Inladen geern annohmen, wull aber nich, dat se grode Ümstand maken sulln. Mit een lüttje Gastgeschenk stunn ik nu vöör Milans Huusdöör.
Frau Grzik mook mi de Döör open, ehr Gesicht strahlte Freid ut, dat kunn ik so recht marken. Mattea, Milans Frau, was een moie Minsch, so een rechte Mooigheit! Un hör beid Twennels weern nüdelk Kinner, un all faten gliek Tovertrauen to mi.

 So leet sük de Nahmiddag god an. Milan vertellte n’poor lüstig Döntjes ut sien Heimat, wi keem ut Lachen gor ni mehr rut. Denn see he noch, dat Mattea de beste Koffje mok, so as dat in Kroatien Mood weer. Jo, dat wull  ik mi denn ok nich entgahn laten. disse Koffje ward in een Waterketel ut Koper makt. De mahlde Koffje - vöör een Koppje twee Lepels vull - ward mit kold Water upsett. Daarna ward dat Water to’n Koken bracht, glieks daarbi denn twee Lepel Zucker för’n Koppje bidahn.

 Kanns di ja woll denk’n, dat disse Koffje so recht stark is, ne wohr? Dorüm mutt daar veel Zucker inweesen! »Heet as de Leevde, sööt as een Duutje un swatt as ne Nacht!« Milan griente over sien heel Gesicht, as he dat see. So weer dat woll alltied in’n Spreekwoord nömd.

 All`ns Good. Nah ’n Tied later keem Mattea denn ok mit de Koffje un Rahm un lüttje Koppjes an so’n lüttjen  Disch. Matteas Ogen lüchten net so, as wenn de Sünn schienen dee. Mi keem dat all so vöör, as een Fabel ut Duusend un een Nacht! Teppichen overall, een Handvull Kissen un Polsters, tja, dat sach so ut so as in een orientalsken Wohnstuuv.

  Un nu keem denn de Moment, dat wi de Koffje drinken wulln! De Kinner weern tüskendör in hör Kamer gahn, wi seten an de leege Tafel, Mattea langt uns de Koppjes rover - ik weet vandage nich mehr, wat dat vöör een Geföhl weer. Mien eerste Slukje van disse Koffie, oh Manntje - dat weer nich to begriepen. So een Koffje harr ik nooit drunken!

 Milans Ogen strahlten mit de Keerssen üm de Wedd. He frog mi denn: »Naaa, iis das gutt?« »Jo«, gnart ik vöör mi hen un harr dormit to dohn, mien Hoosten wee unner Kontroll to kreeg’n, »allerbest!«
Un denn drunk Milan nettso sien Koffie. Drunk? Naja, dat meent, he wull drinken! Na de eerst Slukje sprung he up, speeide in sien Taskendook, denn reep he n’poor Woorden in sien Moderspraak to Mattea röver. Mattea wurr heel blass in΄t Gesicht, ehr Ogen weern vull van Traanen un denn leep se rut, Milan glieks achteran.

 Een Tied later keem de Beid weer torügg. Un denn kreeg ik to wissen, worüm dat all so weer! De leev Mattea harr in de Upregung mit de dütske Gast de Potten verwesselt, Solt in Stee van Zücker! Un daar kanns up an: Dat weer noog ween, üm een heel Gulaschkanoon vull Sopp to solten!

 Ja, denn wurr dat doch noch ’n mooie Avend. Bi sükse Flaske mit roden »Plavic« leet sük dat ok good vertell’n. Un as ik denn n`poor Stünn later nah Huus wull, gav Mattea mi noch ’n Sööten up mien Wang un beed üm Verzeihung vöör dat Malör.
 Wenn wi beid, Milan un ik, inne tokamen Tied in de Kantin ’n Zuckerstreier sehn harrn, kunn wi dat Lachen nich inholl’n. Un all Annern in uns Kantin kunnen nich verstahn, worüm wi bi’t Eeten so vergnöögt weer’n …

b&w_020

 

 

Deepsinnige Tahlen

 

All Ratsels sünn nu uplööst.
Dor gifft dat nix mehr to erkunnen.
All Woorden sünn nu seggt,
daar blifft nu nix mehr to vertell’n.

Wannehr weer dat, 
dat de Mund bloots noch sweegen dee?
Wannehr weer dat,
dat de Han‘n sik nich mehr röhren wull‘n?

Nu sitten se door
un kieken annanner vörbi.
Und tüsken hör
sitten fiefuntwintig Johren!

figuren_021

 

 

 

 

Uns Max

 

Nu is dat so wiet. Mit bedrövten Snuten stunnen wi up de Hoff un keeken achter de Tied her, as wi daar no nich an docht han: Uns Max is in’ne Johrn komen! K laar, wi harrn daar seker an docht, ok so mennigmaal doröver debatteert, un dat is nu, as dat is: De Kratzer un Dellen leeten sük bi hüm all lang nich mehr mit »Make up« ut de Wereld schaffen. Dat is nu maal so.

 Wat hett uns Max ok nich all’ns mitmokt! In dat een Jahr an de »Jauchenpass«, as he partout nich wiederfahrn wull. He kunn sük nich överwinden, na Italien to fohrn. Wi hebb’n hüm denn ganz sinnig dorhen brocht! Und so wat, dat gung denn över de heelen dartig Johrn van sien Dasein wieder. Abers, wi harrn em leev, jawohl, uns oll Bully Max, de höörte to de Familie! Ja, aber nu is dat denn doch so wiet, he mutt nu weg! Dor biet keen Muus den Faden van ov, dat weer nu maal so van uns besloten. Dat Best weer ja, wi geven de Oll in Zahlung. Ik fohr nu na de eerst Autohannel, de ik kennen doo. Ik harr in’t Blattje leest, dat he n’poor van sien Wagens up sien Hoff mit völ bunte Fahntjes stahn harr.

 As he mi komen see, fung he all an to grienen. He fung denn ok glieks mit so’n poor Super-Angeboten an to winken. »Ja«, see ik denn na een poor Minuten, as ik to Woord keem., »ik wull ja mien ol Wagen in Zahlung geven!«
He truck verbiestert sien Ogenbrauen hoch, keek mi van ünnern bit boven an un frog denn: »Welke Wagen?« He keek sük üm. »Aha, de daar, dat kunn keen Problem wesen. Ik kiek maal inne Liste!«

 He fung nu an, een Rieg van Zahlen upn sien Smartphon to tippen. »Oh«, see he denn, »wenn ik daar nix mehr insteken mutt, kreeg’n se noch 13 Euro 50 daarför!« »Wo vööl?« Ik muss woll recht verdattert utkeken hebb’n.
»Darteinfieftig«, meent he nu, »aber ik kann vielicht noch n’poor Euronen druplegg’n. Mol kieken.«

He gung nu üm unsen Bully herüm, sien Ogen wörrn alln’s gröter. Denn süstert he: »Du wullt ’n Witz maken, ha? De kann ik mit Schlötels un Papier’n up de Hoff stahn loten, de klaut noch nich mal een mehr!«
»Och«
, see ik, »de poor Buulen …«
»Weten’s wat«, see he denn, keek sük geheimnisvull üm, »ik hebb daar een goden Bekannten, wenn se hüm fieftig Euros geven, denn smitt he de döör de Press un se sünd em lös!« He wackelt mit sien Hannnen hen un her. »Van mi gifft dat je’nfalls keen Cent daarför.«

bully

 Okay, denn nich. Wenn he mi vöör de olle Bully nix geven will, koop ik keen neje Auto bi hüm. So eenfach is dat. Ik fohr weer mit de Bully na Huus.
 An de annere Mörgen finn ik ’n Zetelke an den Windschutzschiev: 
WIR KAUFEN GERN IHREN ALTEN WAGEN!

Na, denk ik, dat nu ja maal n’Woord. Ik nu gau an’t Tel’phon  un faks meldt sük an dat annere End de Stimm van so’n Keerl, de höört’ sük so klöterig an, as wenn he slecht slapen harr.
»Wat liggt an?« froog he. Na good, is ja noch fröh an’n Mörgen.
»Mooin!«, see ik, »ik hebb daar leest, se wulln mien Auto kopen?«
»Wat will ik kopen, ehr Auto? Dorvan weet ik nix, wenn se een to verkopen hebben, denn breng’n se de man vörbi!«

»Dat is ’n Woord«, see ik, »wat kann ik vöör de woll noch krieg’n?«
»He Manntje«
, see nu der Keerl ann annere Sied van de Draht, »Wo sall ik dat denn weeten? Hebb ik de all sehn? Nee, Also? Breng se de eerst maal vörbi!«
Klaar, kunn he doch nicht weeten, de Bully stunn noch vöör uns Huusdör. Ik mok mi nu also stracks up den Weg. Oh Mann, all weer so’n Hoff mit duusend Fahntjes, de heel blied in’n Wind fladdern deen. Man ik wull ok keen Kunstwark ankieken, nich?

»Worüm hebbn Se de Wogen nich glieks mitbrocht?« frog mi so’n lüttje dicke Keerl, de so recht to de Stimm an’t Telfon passt.
»Hier is he doch!« see ik un wies op uns Max. De dicke Mann sloog de Hanne over sien Kopp tosamen un fung denn an to bölken: »De? Dat is de Wagen? Oh Maria un Josef, de kanns du up n’Gallimarkt anne Loosbud henstell’n. De nehmt di keeneen av!!«

 He keek mi an, as wenn ik mall in’n Kopp weer. »Abers - ik harr daar doch van Mörgen n’Zedel an’n Wagen!« see ik denn to hem, »dat ik …«
»Nee un nee!«
He worr nu so rech fuchtig. »Dat kann nich wesen. Dat weern seker Kinner. Nee, nee, de nehmt se man weer mit!«
Un denn haalt he so deep Lucht und see stickum to mi: »Weeten’s wat? Ik kenn daar een, de…«
»Ja, ik weet all, wenn ik de fieftig Euros geev, denn haut he em döör de Press! Abers dat will ik nich.
« see ik.

 Denn is dat n’maal so as dat is, ik nehm hüm weer mit na Huus. Man ik hebb daar noch n’Idee: Ik stell uns Bully achtern in’n Tuun as so’n Tuunhüske, he ward denn mooi bunt anmalt un steiht daar denn akkrat so as een Denkmaal an de fröhere Tieden. Dat he he denn ok woll verdeent, meenst nich ook?

 

 

 

 

 

 

 

 

De Döör to mien Hart

 

Un nu steihst du vöör mien Hart
probeerst duusend Slötels
üm döör disse Döör to kamen.

Maak di dat doch nich so swoor,
du muttst doch blots de Klink 
daal drücken!

Min Hart weer nooit vöör di verslaten,
ik stah achter de Döör un töv up di -
mit wiet open Arms.

 

 

sculpt_059

 

 

Se sünd all weg!
 

 

Greta holl ehr A’am an, as se nah dat leste Waldstück dat olle Huus middenmang in’n Holt sehn kunn. Dor keem een Bült van Torüggdenken mit eens weer hoog, Billers ut ehr Jöögd, ut de Kinnertied.

 Dat Öllernhuus lagg nu in’n lechte Sünnschien, een poor scharrige Spölereen van de hoge Eekenböm geven wesselnde Billers up de Wand van dat Huus. Man de Straalen van de Sünn wiesen nu aber ok all dat, wat in de lesste Johrn dalgahn was. De Verfall kunn nu keen Minsch mehr todecken! De Müürn un dat Dack weern mit Efeu overwussen, de Tuunpadd was all neet mehr to sehn und dat Iesenheck was unner de Rust ok neet mehr to erkenn. Hunnerte van lüttje Rosen overwussen all dat vergahn Wark. De Husdöör stunn wiet open, so as wenn se seggn wull: »Stapp doch in, ik wacht up di!«

 De heet Sömmerwind weiht döör dat Huus. Se harr all bi’t Instappen disse muffige Rök markt, de Stoff van verleden Jahren dwirrlde döör all de Kamers un Stuven liek as Müggn in’n Sünnschien. Dat olle Huus was dormals upgeven warrn, as de Planstee van de Förster nich mehr besett wurr. Kötthauen Finsterschieven, utnannerfallen Blinden, grau, ramponeert un mit de Rök van verleden Jahren. De klatterten all bi de minnste Windböi. Hoogwussen Planten und Kruud harr sük överall breedmakt. Dat sach so recht gottsarbarmlik ut, daar kunn een mall van worden.

 Greta stunn still in de Huusdöör, leet de Biller an sük vörbitrecken. Dor weer nix mehr so, as se dat in de leste Jahr’n vöör ehr Ogen sehn harr. Dat weer een rechte Truur, wat se nu föhlen dee. Se müsst sük denn up de Drüppel van de Döör hensetten. Nüms weer mehr daar, un all dat Föhlen ut ehr Kinnertied, dat weer eenfach verswunnen!

 Dat weer nich to begriepen. Keeneen is mehr hier, se sünd all wegtrucken, ehr Familie hett ehr eegen Vergangenheid achter sük laten. De oll Breefkast an’ne Döör is noch een Overblievsel van de fröhere Tied. Domaals was he swart lackeert un harr de eersten Breefen van de Frünnen verwahren kunnt. Man nu is he rusterg un unansehnelk wurrn. Dat leet so as een oll Minsch mit Buulen un Teeken van’t Leven over all Tieden weg.

 Greta versöcht nu dat lüttje Döörke vant de Breefkast open to kriegen. Unverwacht gung dat licht! Un denn, up eens verfehrt se sük doch noch: Dor lagg een Breef in, ollersbruun, een Naam boven upschreven, in verbleken Bookstaven: för Grit! Dat Hart mook nu’n gewaltige Sprung in hör Kinnertied, se kunn so recht de Woorden van de Moder höör’n, as se nu anfung, de kört Breef to lesen. Dat Datum boven up weer all achttein Jahr old!

 Mien leeve lüttje Grit!

 Amenn kummt doch maal de Tied, dat Du disse  Woorden leesen kannst. Du büst dormals weggahn, so  eenfach weggahn, wi kunn’n Di neet holl’n. Uns Huus  hier was nich groot noog för Di, Du wullst alltieden na  buten in’ne wiede Welt. De harr Di immerto antrucken,  daar kunn nüms wat an doon. Un nu? Büst Du ’n grode  Star worrn? Wi hebb’n nooit nich wat van di höört.

 Ja, mien leeve Grit, wi köön’t hier in dat Huus nu nich  langer blieven. Wi möten ümtrecken, een lüttje Wohnen  is för uns nu groot noog. Dien Brör is ok nich mehr  daar, he leevt nu in Australien.
 Ja Grit, wi kunn’n di ni nich tofaat kriegen, Du hesst  uns keen Adress tokamen loten, wi wussn gor nix van  di. Of wi nu noch leven, wenn Du maal weer  torüggkummst, dat steiht in de Steern’s. Man wi  wünsken Di alln’s Gode för dien Leven, mien Kind. 
 Dien Vader un Moder

div_303

 Greta hollt nu de Breef in hör Hannen, hör Schuller harrn sük tosamentrucken, se kunn sük vöör Tranen nich mehr holl’n. Se kummt sük so elennig vöör. De Oogen van hör Moder seeg se vöör sük, de ofarbeid Hannen un dat Gesicht mit Follen un Knittern.
 Noit in hör Leven harr Moder sük wat gönnt, alltied weer se blots för hör Familie daarwesen. Un denn, Gretas Vader. Se sach hüm vöör sük, wo he mörgens sien Büss umhung. Berta, de Münsterlander Hündche to sü reep, he dreihte sük denn alltieds nochmaal üm, wunk to Kinner un Frau un weer denn in’n Holt verswunn.

 Greta hollt immerto Moders Breef in hör Hannen, as se nochmaals döör dat Huus geiht. Se versökt daarbi, de Rök van de Kinnertied weertofinnen, dat Odeur, dat hier mal to Huus was, as se noch ’n lüttje Kind weer.

Man daar weer nix mehr, daar was man blots noch de Rök van Flüggt un Eensamkeit. Dat Holt van de Deelen is döör de Fuchtigheid upquull’n. Van de Trapp kunn de Frau tüsken de Dackpannen un Spitzböhn hendör de blaue Hemel un de witte Wulken sehn.

 Und denn in’t Huus, afreeten Tapet’n, denn weern daar welken van steenolle Möbelstück’n, een grode Teppich de van de Müüs all anfreten was. An all dat kunn een sehn, dat hier alln’s sük sülm overlaten weer.

 Dor, up de Stohl lagg noch een Book, ollersbruun un half verreten. Greta versöökt de Titel to les’n: »Die Flusspiraten vom Mississippi« van Friedrich Gerstäcker.
Nu wüss se, dat Book harr ehr Brör höört! Se kummt in’t Nahdenken - wo Hinnerk woll ofbleven is? Se harr all over dartig Johrn nix mehr van hüm höört. Eeen of anner Fründ harr domaals maal seggt, dat ehr Brör utwannert weer nah Australien.

 Sövenundartig Jahr, wat is dat för een lange Tied! Een Tied, in de Greta in Amerika Karriere makt harr, in de se een grode Musikstar worrn weer, dat Leevke van all Teenies! Dat was een Tied, in de ehr Öllern in de Gedanken gor ni’mehr vörkomen weern. Een Tied, in de Greta twehümol verheirat was un ok twehümol scheddt! »Unstadig un flücht sallt du wesen up de Eer!«
Wo harr se dat noch leest? Ach, dat stunn doch woll in de Bibel, docht se mit ’n kort Uplachen. As se domaals nah een grode Stried mit ehr Vader allns achter sük leet, harr se all dat, wat Papa see, mit  een lüttje Achseltrucken eenfach wegschuven.
»Ik bruuk jo nich, ik kann mien Weg alleen gahn. Un wenn ji mi dat nich günnt, denn geiht dat wiss ok ohn jo!«

 Un dat weer ohn de Öllern gahn. Man, welke Meit weer dat wesen! Un wovöl Pien harr dat köst. Ja, am Enn harr se dat denn henkregen. Klar, so faken harr Greta mit de Gedanken spölt, sük bi de Öllern to melden. Abers denn kehüm ehr falske Stolt daartüsken un denn harr se dat nahlaten. Un vandage, veertig Jahr later? Se harr bi’t Amt rutkreegen, dat beid öllern nich mehr an’t Leven weern. De Vader is all vöör tein Jahr’n starven, Moder harr noch bit vöör drei Johrn in so’n Pflegeheim in Neustadt leevt, daar is se denn ok ni mehr wegkamen.

 Un Greta, de grote Star? Dat is se nu all lang nich mehr, dat gung all vöör ’n Rieg van Johr’n dal mit ehr Karriere! Se worr man blot noch brukt bi Bäderreisen in so’n Nebenprogramm, annertieds bi’t Inrichten van een neje Supermarkt. Greta fung bitter an’t Lachen. Vader harr domaals seggt: »Dat is een Kunst, de blot solang fragt is, as du jung un knackig büst. Un denn, Grit? Wat is denn? Wat is Mörgen?«
»Mörgen, Mörgen.«
Se harr afwunken. »Wat heet dat all? Ik kann wat, un dat tellt!«
»Wat kanns du denn würrelk, Grit?«
harr ehr Vader seggt un Moder koppschüttelt man blot noch. Gretas Karriere brocht ehr woll een Bült Dalers in, man  bliede weer se net so fak wesen. De Dollars weern gauer weg as se verdeent weern.

 Een poor Tranen fullen in de Stoff van’t olle Huus. Daar was nu keen Huus mehr, daar weern keen Minschen mehr, de Greta tohörn dehn. Daar weer blots noch een Künstlerin, de mit de Anteken van’t Öllerwarrn leven muss und de geern torüggkomen wörr in dat olle Nest van ehr Kinnertied!
Dor, in dat oll Huus an de Kant van dat Holt harr maal dat Glück wohnt. Dat was denn ok wall utwannert, keeneen kunn dat nu weeten, wohen. Man nu is allns leeg, hör Huus, hör Hart, hör Leven …

 

Div_102

 

 

Mien Kortenhuus

Dat weer een Dag
een Dag as dusend vördhüm all.
De Sünnschien lücht 
wiet över’t Land
un all de Bööm un Blömen 
stunn in smucke Klören.

Du kehmst
un trockst van unnern 
een Koort
ut mien lütt Koortenhuus
un allens in mien Leven
full in sik tosamen!

 

 

Plat_11

 

Afscheed

 

Een Sümmeravend unnern an’n See. Wi satten up de olle Bootsplank, leeten de Been hangen un keeken denn in de wiede Landskupp over dat blassblaue Water  henweg. In de klore Speegel van dat Water beverten uns Speegelbillers net so as Dröömfigüren in so’n Märken.
Wi harrn över Gott un de Welt proot, över dat Leven, de Dood un dat Ewige, dat uns Minschen an’t Leven hollt. Daarna seegen wi denn lang Tied nix mehr, drömten vöör uns hen un keeken nah de wunnerbar klare Steernhhümel över uns.

 Dor was alln’s seggt, ok dat, warover wi nooit proot harrn. Wi wulln beid  keen grode Afscheedsszene, man dat Binnerste van’t Hart nehm darup keen Rücksicht. Nah Middernacht wies he mit een Finger na een van de helle Steerns un see denn heel sacht: »Süchst du daar boven de WEGA? Dorhen worr ik fleegen. Bold!«
Ik keek hüm an. In sien Oogen weer een Glanz, de ik bi hüm nich kenn dee. Sien Lachen leet hüm heel blied utsehn, as ik dat nooit bi hüm sehn harr.
»Ja«, see he denn, »ik mutt gahn, dat helpt nu all nix, mien Fründ, wi mööt dat akzepteer’n.« De olle Bootsplanken beverten, as ik mien Arm üm sien Schullern leggte. »Worüm seggst du nix?« frog he denn.
Ja, worüm see ik keen Woord? Wat kunn ik segg’n? Wat harr ik daar to proten? Mi weer elennig to mood. De Traanen leepen mi de Backen hendaal, as he mien Hand
namm un fast holl.

 As ik hüm dormals kennlehrde, weer he een boomstarke Keerl, ik harr en´m faken daarvör bewunnert. Un nu? Wiss, he weer alltieds noch stark, man in sien Binnerste leep een Prozess af, de keeneen mehr dreih’n kunn. Ik wüss nu genau, dat he disse Stünd hier an de See bruukt harr, un ok ik weer blied, dat he nochmol komen was. So völ Johr’n weern wi binanner ween, in goden un ok in slechte Tieden. Un nu, up eenmol weer dat all vörbi?
 Uns Afscheed, dat weer nu dat Enn van all’ns. Un ik wuss dat: He wull dat so!
»Tein na Negen geiht mien Zug«, see he denn, »Ik will geern alleen gahn. Dat is, wat ik mi van di wünsken do. Ik will, dat wi so utnanner gahn, so as wi alltied binanner weern! Versteihst du dat?«

Ik kunn daar nix bi seggn, nickkoppte blots. Sien Stimm woor man blots noch so’n Süstern, as he denn see: »Weetst noch, dotieds unner Daag? As wi bi dat Unglück begrab’n weern unner de Steens? Wi weer’n bang. Man wi weer’n all bang, all tohop. Vandage is dat anners. Du, mien Fründ, hesst noch ’n Tied vöör di. Ik gah schon mol vörut! Meenst, ik weer bang vöör de Keerl mit de Seis? Nee, mien Jung, dat Eenzige wat ik wull, dat is, dat ik in dien Erinnerung an’t Leven bliev!«

 Nix kunn ik mehr segg’n, ik kreeg keen Woord mehr rut. Wi keeken na boven, de Maan keek tüsken de Bööm döör, een Kett van wilde Göös floog mit Gilpen över uns weg. Na een lang Tied, de Maan was all wiedertrucken, stunn wi up,  keeken uns lang an. Denn dee he wat, dat he noch nooit doon harr; he namm mi in de Arm, küsst mi up de Stirn! Daarno dreihte he sük üm un gung langsaam na dat Ufer to. Sien Stappen verlor’n sük in de Düsternis van de Nacht.
Denn wunk he noch, so as n’Schehm van’t Ufer her un ’n poor Sekunden later was alln’s blot noch Vergangenheid.

 

 

 

Joachim

 

 

Een por Woorden

Een paar Woorden,
Ik har de so ersehnt.
Wi snackten,
wi snackten ananner vörbii
un hebbn doch nich een Woord seggt.

Allens is nu leeg,
de Gedanken
sünd witte Bladen, 
wo nix upsteiht,
 nüms van uns is moedig noeg,
de full to schriewen.

Jedeen is bang,
de Annere 
kunn dat lesen ...

 

 

 

 

 

 

Bruun is keen Farv!

Is dat nich mooi, disse blau Farv van de Oostsee, de mit de Klören van de azurblaue Hhümel tosamenpasst? Ik mag so een Föhlen ann Mörgen, wenn de Möwen över de witte Sandstrand trecken. De deepgröne Kieferbööm över de witte Dünen wiesen een harde Kontrast to de Feerwulken, de hoch boven hentrecken. Dat is so een romantische Anblick, de ik Dag üm Dag mit Freid sehen kann.

 Nu, so tegen sess an’n Mörgen, kann ik noch alls upnehmen, all de mooi Saaken, de mi disse Urlaubsdag wiesen kunn. Later denn, wenn de Sünn hoch boven över de Strand steiht, stürt ehr Warmte mien Denken in so recht utopisch Gegenden, wo dat so mooie un friske Winden gifft.

 Mit upkrümpelde Büxpiepen, de Sandalen inne Hand un een klatterig Strohhoodje up mien Kopp wannert ik nu van de Moolenkopp in Haven stracks wieder de Strand langs. Ik harr mi daarbi keen seker End utdocht, ik wul blots de griesblaue Küstenlientje langslopen. Ik hebb dat geern, so sünner End to lopen; dat is een Unnerscheed to de Dagen in dat Berufsleven, is so heel anners, as man dat wennt is. All dat hebb ik nu achter mi laten. Ik meen, wenn een fieunveertig Jahren in’n Beroop inspannt was, denn kann he sük later freei föhlen.Dat hett he verdeent! 
 De Havenmool liggt nu all ’n Stück achter mi, de mooie witte Sandstrand hett sük nu ofwesselt mit son ruugen Grand. Hier löppt sük dat baarfoots neet mehr so mooi; man för wat hebb ik mien Sandalen? Ik bün uplest keen Möv, de hier alltied langs lopen deiht, ohn dat se sük ehr Töhn stöten mutt.

 Ik keek nu up eens achter mi, oha, ik bün nu doch all vööl langer unnerwegens, as ik dat inn Sinn harr. Ik wull, dat ik mien Weg torügg daar boven an de Dünenkant unner de Föhren langs gahn kunn. Dat was nu gornich so eenfach, up disse Dünen hochtoklautern! Wenn dat nu so recht steil hochgeiht, bruuk ik för dree Stappen alltied een dorvan, de ik weer torügg gliddern dee. Denn up’nmaal kehüm ik denn doch boven an. Oh, wat weer ik blied! Wat weer dat doch  ewigsmooi antokieken. De lange Kiesstrand umsömte de deepblaue Oostsee, daar wöör keen Grenz to sehn, waar de Sünn an’n Avend achter de Horizont slapen gung. Wi ahnt wall, dat daar een End wesen mutt, man wi köönt daar neet mit uns Sinnen bikomen.

 Ikt stunn daar een lang Tied, freide mi an de Billers und mok mi denn up’n Weg torügg naar de Haven. Dat was so’n small Padd in’n Scharr van de hooge Kiefern un mook mi so recht Freid. Ik summde een recht oll Liedje vöör mi hen, dat ik as lüttje Jung faken höört harr. Wo lang was dat her? Söventig, fiefunsöventig Jahren?

Ustka_004

 »… dazwischen trocknen im Sonnenglanz, die Netze der Fischer am Strande …«

 Na, van de Fiskernetten weer hier nix mehr to sehn, mi lett dat so, dat de Fiskfang nu wall neet mehr de Hauptverdennst van de Minsken hier is. Vandage steiht de Tourismus-Industrie an de Stee. Ik glööv wall, dat de Strand up de drei Kilometers in de Hauptsaison seeker vull is van Minsken. Dat gifft denn seeker keen Quadratkilometer, de nich vull is van Lüü, de sük freien, höör Tied to verbrengen. Dat is seker overall glieks, denk ik mi man so, up Teneriffa, de Balearen un ok hier an’n Oostseestrand.

 Ik loop nu heel sinnig up disse Padd wieder, kiek daarbi alltied weer over de See bit hen to de Kimm, waar sük de Wulken mit de See mitnanner in dat Blau vereenigen. Mien Gedanken sünd rüggels richt in mien eegen Vergangenheid. Wo faak bün ik dotieds mit mien Ollern un Grootollern langs gahn! Darbi fall mi in: Ik much disse Padd heel nich, de weer mi vööls to dröög.
Vööl leever leep ik unnern an der Waterkant langs, daar gaff dat alltied n’Bült to sehn. Mussels un Körken van Fiskernetten, mitunner ok een Stückje Bernstein, dat van de See anspölt weer.

Leidergotts weer’n sükse Tour’n för een Jung so as ik een was, doch faaktieds een Besünnerheid. De Weg naar de Strand kunn ik lievalleen nich schaffen, dat harr denn wall veer Stünnen düürt. Mien Öllern harrn mi denn wall de Büx stramm trucken! Se harren ja ok wall recht daarmit. Man to de Tied was ik denn doch vergrellt, dat ik dor nich henkunn.

 Daar - wat weer dat denn? Ik fuhr ut mien Gedanken up. Up de Höchte, well of wat weer dat? As ik nahder kehm, sach ik een ölleren Mann up so’n lüttje Dreebeen sitten, vöör hüm stunn een Staffelei mit n’Bild daarup.
Ik gung nu sachtjes dichterbi un grööt hüm:
»Dzień dobry, proszę pana!«
De Mann dreihde sük na mi üm, keek mi denn eevkes an. he see eerst maal nix, leggte denn sien Pinsel ut de Hand un meende:
»Se köönt ruhig düütsk mit mi proten. Dat is ok mien Moderspraak!«
 
Ik was nu doch een bietje baff. »Woher - woher will’n Se weeten, dat ik ...«
He ünnerbrook mi: »Dreevördel van de Touristen hier sünn Dütske. Un Se,« he lachde daarbi, »Se laten allmaal so dütsk!«Human2_057

He lachte daarbi frünnelk  wies denn up een Boomstump tegenan: »N’beter Plats hebb ik nu nich, setten Se sük man dal!« Ik settde mi tegen hüm. Ik meende, dat he sachts akkraat so old weer as ik sülvst, man sien Gesicht harr ’n Bült van Krüsen un Follen, üm dat sach he öller ut as he wiss weer. He harr lechte Bermudas an, een kareert Hemd, daarto een oll Hoodje mit so een breede Rand. Kiek, so harr ik mi faaktieds de Maler ›van Gogh‹ vöörstellt!

Nah een Tied lachte he mi noch maal an und meende denn: »Na, mien Heer? Hebb’t Se mi nu noog intaxeert? Is ›Pan Heymann‹ nu koscher noog?«
Denn wenkt he noch mit sie Hannen. »Nix för ungood! Man dit Woord kennt Se seker in Düütsland nich mehr, is dat nich so?«
Ik harr bi sien Woorden so een mall Geföhl in mien Bost, kann’t nich segg’n, wodat so weer. Man denn kehm ik doch weer in de Rieg. »Nee, Se verdoon sük«, see ik, »ik hebb nix, gornix tegen de jöödsk of jiddisk Woorden! Un ik kenn en Bült daarvan, mien Grootmoder hett mi de in mien Kinnertied bibrocht, schoons de in de Tied verbooden weern! För sowat is so mennig een Minsk over Nacht mit eens verswunnen.«

Men Tegenover keek mi mitmaal upmarksaam van de Sied an. Dat weer so, as wenn ik in sien lichte Oogen bestahn harr! Denn frog he: »Will’n Se mi seggn, wat för een Johrgang Se sünd?« Höört ik daar so een fien Ünnerton? Nu musst ik doch n’bietje gniffeln.
»Och nee«, meent ik denn, »Guilty or not guilty?« Ik schüttkoppde vöör mi hen. »No, Heer Heymann, Se verdoon sük. Ik was bi dat Kriegsenn jüüst Elv!
He nickkoppde. »Nau so as ik sülvst!«
Un den wurr sien Stimm, de bit darhen man blots sacht to höörn weer, up eens luter. »Nee, mien Fründ, so hebb ik dat nich meent. Wo kehüm ik daarto, Di anklagen to wullen? Nee un nee, dat will un kann ik nich! Wi weern doch Kinner, Du un ik. Un denn: Ik wurr ›wegfööhrt‹ - un Du wurrst ›verfööhrt‹! Un so harr jedeen sien eegen Schicksal!«

He was bi dat Prooten in de “Du-Förm” fallen - uns mook dat nix ut, wi prootden wieder so as weern wi oll Frünnen! Un denn swiegen wi een lang Tied. Denn up eens, namm he sien Pinsel un gaff een poor Streken un Klecksen up sien Leinwand, de all een meest klaare Bild van de See wees.

»Dat is een wunnermooi Bild«, see ik denn een bietje benaut, »dat wiest de Natur in all ehr Mooigheid.« He keek mi an, daarbi leet dat so, as wenn he wiet in de Feernte keeken wull un doch bi uns weer.
»Hmm, ik kann de Natuur blot so wiesen, as ik se sehn do. Ik hebb de alltieds so sehn. Fallt Di wat up an mien Bild?«

Ik wusst nich recht, wat he meentde. Ik was nooit een Kunstkenner. Denn dreihde he de Staffelei to mi rüm, ik kunn sien Wark nu beter ankieken. Un denn - denn kunn ik sehn, wat he meentde! All de Farven van uns mooie Natur harrn ehrn Platz kreegen, dat weer würrelk een Geneet, dit antosehn! Und denn fallt mi up, wat mien jöödsk Fründ mi wiesen wull: Dor was keen Spöör van een bruune Farv to sehn! Dat leet so, as wenn düsse Farv up sien Palett keen freje Stee mehr harr.

Verdattert keek ik hüm an. He griente vöör sük hen, dat wass so een gewisse Wies, de mi vull in’t Verwunnern broch. Denn leggde he sien Pinsel anne Sied, namm sien Hood van’t Kopp un wiskede sük mit een Dook over dat spierige witte Haar. Denn see he: »Se hebbt dat glieks sehn, is dat nich so? Ja, dat gifft nich alltovööl Minsken, de dat so up Slag rutkriegn! Worüm? Vöör mi is dat klor: Umdat Bruun keen Farv mehr is!«

 

»Weest«, see he denn, un bedeckt sien Kopp weer mit sien Hood, »ik weet nich worüm, man ik mag di geern lieden. Kann dat wesen, wiel dat wi beid lieks old sünd? Ik kann’t nich segg’n!«
He schüttkoppde. »Womögelk harrn wi beid so vööl belevt, dat seker diametral tegenover liggen deit - averst dat uns liekers verbinn’t?«
Ik gniffelte hüm to, nickte tostimmend. Denn hoov ik een Finger un see: »Leev Heymann, dor muttst aberst good uppassen, dat Gröön un Rood nich dörnannerkoomt!«
Heymann laacht nu ok luudhals, ik kann nich anners un lacht nu mit. Wi wisketen uns die Laachtraanen van’t Gesicht. Wat was dat vöör een Beleevnis: Een Jööd un een Goj sitten binanner an’n Oostseestrand un lachen over een Witz, de eentlich gor keen Jook is, sünnern een lütje Epidood van’t wahrachtige Leven.

S taffelei

Daarna vertellte he mi ut sien Leven, ’n Leven, dat so heel anners verloopen was as mien egen. Ik harr vöörher alltied glövt, mien Kinnertiedbeleevnis weer swaar west,
Flücht un Verdrieven ut mien pommerske Heimat. Un nun up eens muss ik mit Verfehrn faststell’n, dat mien Erlebnissen gornich to verglieken weern!
He vertellte mi denn van dat Konzentrationslager Bełżec nah bi Lublin, waarhen he henbrocht weer. Sien Heimat was Danzig, de olle Havenstadt an’ne Oostsee.
Hell vööl höört ik nich van hüm, muss ik ok nich, so een Elend kann een gor nich recht beschrieven.
Daarna swiegen wi ’n lang Tied; denn vertellte ik hüm, dat in Düütsland alltied noch Minsken sünd, de düsse Millionen Moorden in dat Hitler-Regime ofstrieden!

He nickkoppde. Denn see he stiekum: »Meent Se, hier is dat anners? Hier ward blot van den Opfers  proot, de ut poolsk Familien keemen. Over de Vernichtung van de jöödsk Aschkenasim seggt keeneen wat! Dat is wahrachtig ’n verdreihte Welt. Ik harr jo mol vöör, nah Israel uttowannern, man wat schall ik dor noch? Dor harr ik denn wall fröher upstahn musst. Ik hebb mi docht, hier wurr enmaal all’s anners.«

He lachde bitter up. Denn meent he: »Ja all’s blifft so, as dat alltied weer! Ik misk mi nich in hör Politik in - un de laten mi tofree!« As ik nu noch wat segg’n wull, meent he glieks: »Ja - ik weet. Well nix deiht, is ok schullig! Dat hebbt wi nu ja lehrt. Un so sünd wi all een Generation van schulligen Unschülligen! Laten wi dat nu maal daarbi.«

As wi nu letztends Tschüss seen, frog he mi, of ik hum villicht mien Adress geven kunn, he wull mi denn dat Bild tostüürn, dat he nu maalt harr. Ik gav hüm mien Kaart; dat Bild is so mooi, ik frei mi so recht daarup. Un dat see ik hüm denn ok. Ik krieg nu dat Bild van de Oostsee, waarup nich een eenzige Spoor van bruune Farv tu finnen is!

Dat is nu all dree Jahren her, dat ik daarto wacht hebb! Ik bün bedröövt, mien Bild is leidergotts nooit ankomen! Waarum? Villicht, umdat Bruun allerwegens weer neeimoodsk word?

 

part-1

 

 

Verweiht

Dat lütje Hart
in de heet Sand
seih ik vandag noch vör mi.
Mit uns Fingers malt.
Wolang ist dat all her,
dormals an de witte Strand?

De Wind hett dat
all lang verweiht,
 ik leng mi torügg
un föhl dorbi:
Düsse Kinnerglück
dat is all lang vörbi.

Dat weer ‘n moie Tied,
as wi mitnanner spölten.
Hebb’t wi dormaals wüsst,
wat wi förnanner föhlten?
 
Noch spör ik de Truur in mi,
seih ok uns Hart nich mehr,
is wegspöhlt warrn döör’t Meer
liek as min Leev to di.

 

man_3

 

 

 

De frömd Minsch

Frog mi nich
wo ik herkumm.
Frog mi nich
wo ik hengoh.
De Nacht is kolt.

Min Hart röppt nar Waarmte.
Nehm mi in dien Arm!
Weeg mi so as‘n Kind
un giv mi dat Geföhl,
to Huus to weesen.
Ik bün bang vöör de Nacht.

ehr Stillte lett mi
vööl to deep hör’n.
Dat schreet in mi.
Deck mi to mit dien Liev –
Frog mi nich,
lat dat Lichten brann’n,

Ik bün bang vöör de Nacht!
De Gesichten vun de Geister,
wo ik herkamen bün,
 vun de Gespenster,
wo ik hengah.

Fröh an’n Morgen;
wenn du upwakst,,
bün ik verswunnen,
so as’n Drööm
sünner Woneem,
sünner  Wohen...

 

color_2

 

So ward dat worr’n

Eenmol - dor kummt de Dag
An de di de Häven inhaalt,
van de du jümmers
dröömt hesst.

All de Bööm stahn denn
in ehr stumme Truur
un denn is nix mehr so
as du dat mol kennt harrst.

Averst de Göös warr’n achteran
Alltied över dat Land fleegen,
Un de Steerns trecken ehr Bahnen
Und de Strooms verleer’n sück

In dat ewige Meer.
Un mit dien leevste Leed
Fangst du an’t beeden un glövst
An de Macht van de Leevde.

So ward dat worr’n!

 

 

top
top
top
top

Bruun is keen Farv
De Dag is vöörbi
De Döör to mien Hart
Deepsinnige Tahlen
De frömd Minsch
Een por Woorden
Mien Kortenhuus
Mien Fründ Milan
Se sünd weg
So ward dat worr’n
Uns Max
Verweiht


 

top
top
top
top
top
top
top
top
top
top